غلامعلى صفايى
363
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )
براى اينكه به مخاطب فهمانده شود كه در حقيقت مقصود به نداء ، آن صفت است و « أيّ » مقدمه بيانيه آن است . قول ديگر دربارهء علت استعمال « ها » تنبيه در اين موارد اين است كه استعمال « ها » در اينجا داراى دو علت است : 1 - تنبيه بر اين امر كه مقصود به ندا ، اسم الف و لامدار بعد است . 2 - عوض از مضاف اليه محذوف « أيّ » نيز مىباشد ، زيرا « أيّ » از اسماء دائم الاضافه است . بنابراين اصل مثال فوق اين گونه بوده است « يا أيّه الرجل » كه « الرجل » بدل از ضمير مضاف اليه بوده است و « ها » بعد از حذف ضمير جايگزين آن شده است . 4 - چهارمين اسمى كه « ها » تنبيه بر آن داخل مىشود ، اسم مبارك اقدس بارى تعالى « اللّه » در جمله قسميه است و اين در هنگامى است كه حرف قسم حذف شده باشد مانند « هاللّه » به حذف واو قسم و جايگزينى « ها » به جاى آن ، كه در اين صورت به چهار شكل استعمال و تلفظ مىشود : 1 - قطع همزه الف و لام اسم « اللّه » يعنى در تلفظ اين دو خوانده مىشود با حذف الف « ها » مانند « هاللّه » 2 - همان كيفيت قبل به اضافه ثبوت الف « ها » مانند « ها اللّه » 3 - وصل همزه الف و لام « اللّه » يعنى در تلفظ خوانده نشود با حذف الف « ها » مانند « ها اللّه » 4 - همان كيفيت قبل به اضافه ثبوت كتبى الف « ها » مانند « ها اللّه » .